|
ประวัติวัดมงคลโคธาวาส ตำบลคลองด่าน อำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ พระครูสาธิตธรรมนาท (โพธิ์ ฐานุตฺตโม) เรียบเรียงตามคำ หลวงพ่อสาย พุทฺธเสฏฺโฐ เล่าประกอบ พระครูชื่น ธมฺมโชติ ช่วยแก้ที่ผิดพลาด วัดมงคลโคธาวาสนี้ ได้ตั้งอยู่ที่ตำบลคลองด่าน
อำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ ในสมัยแรกสร้างบ้านเมื่อยังไม่เจริญ ผู้คนน้อย
จัดว่าอยู่ไม่สู้ไกลจากหมู่บ้านตำบลนี้มากนัก มาบัดนี้จะว่าตั้งอยู่กลางตำบลก็ว่าได้แล้วเพราะว่ามีบ้านคนตั้งอยู่ล้อมรอบการคมนาคมไปมาสะดวกสบายดี
วัดนี้ได้ตั้งอยู่ระหว่างกลาง ประตูน้ำชลหารพิจิตร์ กับถนนสุขุมวิทย์ (สายกรุงเทพ
- ตราด) ติดต่อกันเป็นวัดที่น่าสนใจอยู่มากเหมือนกัน เพราะว่าเป็นวัดสำคัญวัดหนึ่งก็ว่าได้ วัดนี้ได้เริ่มสร้างในสมัยรัชกาลที่
3 ตระกูลของหลวงพ่อปาน (พระครูพิพัฒนิโรธกิจ) สร้างเอาไว้ (ตามคำบอกเล่าของหลวงพ่อสาย
พุทฺธเสฏโฐ ซึ่งเป็นสัทธิวิหาริกของหลวงพ่อปาน) เป็นผู้จัดการสร้างครั้งแรก
พร้อมด้วยประชาชนผู้ที่มีใจศรัทธาในตำบลนี้ ได้ช่วยกันจัดสร้างขึ้นเพื่อเอาไว้บำเพ็ญกุศล
เพราะว่าจะไปวัดสร้างโศกก็ไกลจากหมู่บ้าน หรือว่าจะไปวัดโคธารามก็ไม่ใกล้นัก
เลยจำเป็นต้องสร้างวัดขึ้นในหมู่บ้านของตน เพราะการบำเพ็ญกุศลสะดวกสบายดีจึงทำให้วัดนี้ตั้งอยู่ได้แล้วเจริญด้วย
เพราะว่าในสมัยที่สร้างวัดนั้นประตูน้ำยังไม่สร้าง และถนนก็ยังไม่ได้ตัดมา
บ้านคนอยู่เป็นกลุ่ม ๆ วัดนี้ได้ตั้งอยู่ที่ริมแม่น้ำคลองด่าน จัดว่าเป็นที่ข้างลุ่มสักหน่อยเพราะว่าในเมื่อมีน้ำทะเลขึ้นมาก
ๆ ท่วมเต็มลานวัดไปหมด ในบางตอนต้องทำสะพานยาว ๆ เพื่อเดินไปวัดสะดวกสบาย เหตุการณ์ในสมัยหลวงพ่อถันเป็นเจ้าอาวาส
5. หลวงพ่อทอง (พระครูสุทธิรัต) 1. การปกครอง
2. การก่อสร้าง
เหตุการณ์ในสมัยหลวงพ่อทอง (พระครูสุทธิรัต) เป็นเจ้าอาวาส
1. การปกครอง
2. การศึกษา
ได้เรียนพระวินัยขันธ์อย่างเดียว และเรียนกัมมัฏฐานจากหลวงพ่อปาน กับอาจารย์อิ่ม ต่อมามีการเรียนบาลี (ในสมัยนั้นเรียกกันว่าหนังใหญ่) เริ่มตั้งแต่ พ.ศ. 2462 (ตามคำบอกเล่าของนามอั้นยาม่วง) ซึ่งเป็นศิษย์วัดในสมัยนั้น พระอาจารย์ทอง มาจากวัดบางชี้ช้างนอก สมุทรสงคราม เป็นครูสอนแต่นักเรียนรุ่นนี้ไม่ได้เข้าสอบบาลีเลย เพราะส่วนมากเป็นเด็กวัด พระเณรมีน้อย พระอาจารย์ทองสอนอยู่หลายปี แล้วลากลับบ้านเดิม การเรียนบาลีต้องหยุดลง พอดีในสมัยนั้นสมเด็จพระมหาสมณะเจ้าท่านออกตรวจมณฑลภาคบูรพาตะวันออก ได้มาแวะตรวจที่วัดมงคลโคธาวาส และเห็นพระเณรตลอดศิษย์วัดมีความประพฤติเรียบร้อยดี จึงทรงพระกรุณาแต่งตั้งให้เป็นสัญญาบัตรที่พระครูสุทธิรัต พร้อมทั้งทรงแต่งตั้งเป็นพระอุปัชฌาย์และเจ้าคณะแขวงบางบ่อ หลวงพ่อทองพอได้เป็นเจ้าคณะแขวงแล้วได้แต่งตั้งพระฐานานุกรม มีพระปลัดแวว พระสมุห์นิ่ม เป็นต้น ครั้นต่อมาท่านพระครูสุทธิรัต เห็นว่าการศึกษาบาลีก็ได้หยุดลงไปแล้ว และการเรียนกำลังจะก้าวหน้า จึงได้ให้พระสมุห์นิ่ม สอนพระวินัยต่อไป ในเมื่อมีการเรียนขึ้นแล้วก็ต้องมีการสอน การสอบพระวินัยได้เปิดสอบครั้งแรกที่วัดมงคลโคธาวาส อำเภอบางบ่อ พระครูสุนทรสมุทร (จ้อย) เจ้าคณะจังหวัดกับพระอ้อย ได้นำปัญหามาจากจังหวัดมาเปิดสอบครั้งแรก พระเข้าสอบกันหลายรูป อาทิ พระครูชื่น ธมฺมโชติ เจ้าอาวาสองค์ปัจจุบันนี้ และพระครูสริคุณาธาร (หลวงพ่อเป้า สิริสุวณฺโณ) เจ้าอาวาสวัดสุคันธาวาส ต่อมาก็มีวัดต่าง ๆ ได้ส่งพระเข้ามาเรียนกันมากขึ้น ครั้นต่อมาการเรียนนักธรรมก็ขยายตัวออกมาตามชนบท ท่านพระครูสุทธิรัตก็อยากจะให้มีขึ้นที่วัดบ้าง แต่ขาดครูสอนเพราะพระสมุห์นิ่มได้เริ่มป่วยลงเป็นโรคจิต แต่ชตาของวัดยังไม่สิ้น จึงทำให้พระดีรูปหนึ่งคือ พระช่วง น.ธ. โท มาจากวัดไตรมิตร มาเปิดสอนนักธรรมเป็นครั้งแรกของอำเภอนี้ เมื่อ พ.ศ. 2470 และได้ทำการสอบความรู้กันขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2470 โดยสอบรวมกับสำนักเรียนวัดราชบพิธ พระครูวิจิตรธรรมคุณ และครูอมร (ชั้น) เป็นผู้นำข้อสอบมาเปิดสนามสอบ ในสมัยนี้พระที่ทรงวิทยาคุณได้มรณภาพไปหลายรูปอาทิ
นับได้ว่าเสียพระที่เป็นเถระและทรงคุณวุฒิไปหลายรูป ทำให้วัดเงียบลงไปมากเหมือนกัน ต่อมาร่างกายของท่านพระครูสุทธิรัตได้เข้าสู่วัยชรา และได้อุปสมบทนายซัว ไว้เป็นคนสุดท้าย และท่านได้มรณภาพในปีนั้นเองด้วยโรคชรา ในความอาลัยอาวรณ์ของพระภิกษุสามเณร ตลอดอุบาสกอุบาสิกาในสมัย ที่ท่านพระครูสุทธิรัตปกครองอยู่นั้นได้หาครูมาหัดหนังสดขึ้นคณะหนึ่ง โดยเอาครูที่มาจากนาเกลือ โดยมาหัดเด็กวัด และท่านพระครูชอบมากกว่าการเล่นอื่น ๆ ทำให้หนังสดคลองด่านมีชื่อเสียงสืบมาจนปัจจุบันนี้ ในสมัยพระครูสุทธิรัต นายเซียว บ้านคลองนางโหง เป็นมรรคนายก 3. การก่อสร้าง ในสมัยพระครูสุทธิรัต มีดังนี้คือ
เหตุการณ์ในสมัยพระครูสิริคุณาธาร
(หลวงพ่อเป้า รักษาการเจ้าอาวาส) พระครูสิริคุณาธาร
ในสมัยนั้นเป็นพระอาจารย์เป้า พระอาจารย์เป้ารูปนี้ เป็นคนบ้านท้องคุ้ง
ตำบลคลองด่าน อำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ ท่านได้อุปสมบทหลังจากรับราชการทหารแล้ว
ได้อุปสมบทที่วัดมงคลโคธาวาส หลวงพ่อทอง (พระครูสุทธิรัตเป็นพระอุปัชฌาย์)
ท่านได้ปกครองวัดนี้อยู่ 2 พรรษา และท่านได้ไป ๆ มา ๆ เพราะว่าท่านได้อยู่ที่วัดสุคันธาวาส
แล้วท่านได้มอบกิจการงานภายในวัดให้กับพระปลัดแวว ดูแลแทนท่านอีกทีหนึ่ง
ในเรื่องการก่อสร้าง ท่านได้สร้างกุฏิ 2 ชั้น ไว้หนึ่งหลัง การศึกษาได้มอบให้พระช่วง
น.ธ. โท เป็นผู้สอน การสอบนั้นได้คงสอบอยู่ที่คลองด่าน วัดเริ่มจะทรุดตัวลง
เพราะไม่มีเจ้าอาวาส และอีกประการหนึ่งพระเถระผู้ใหญ่ก็มรณภาพไปหลายรูป
ขาดผู้นำที่จะชักจูงให้ดีได้ และท่านพระอาจารย์ก็มาลาออกจากการปกครองวัดมงคลโคธาวาส
พร้อมกับลาออกจากผู้รักษาการเจ้าคณะแขวงบางบ่อ
เพราะว่าพระที่วัดนี้เป็นพระหมอมาก
เนื่องจากการสืบเนื่องมาจากหลวงพ่อปาน หลวงพ่อล่า และพระอาจารย์ดิส
วัดบางสมัคร ลูกศิษย์ที่อยู่ในเวลานี้มีพระครูสิริคุณาธาร (หลวงพ่อเป้า)
หลวงพ่อสาย เป็นต้น
เหตุการณ์สมัยปลัดแววเป็นเจ้าอาวาส ต่อมาพระปลัดแววซึ่งเป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสอยู่
จึงได้รับแต่งตั้งให้เป็นเจ้าอาวาส เมื่อ พ.ศ. 2473 พระปลัดแววรูปนี้
เป็นคนเกิดที่จังหวัดสมุทรสงคราม ได้ย้ายมาอยู่ที่ตำบลสองคลองตั้งแต่เล็ก
ๆ ท่านได้อุปสมบทที่วัดมงคลโคธาวาส พระครูพิพัฒนิโรธกิจ (หลวงพ่อปานเป็นพระอุปัชฌาย์)
หลวงพ่อทอง เป็นพระกรรมวาจาจารย์ ท่านเป็นพระที่ใคร่ต่อการศึกษา
เป็นพระที่มีความรู้ดี ฉลาดดี สามารถดีเป็นพิเศษ พระปลัดแวว ได้ปกครองวัดนี้อยู่
4 พรรษา ก็มรณภาพ เหตุการณ์ในสมัยที่ท่านปลัดแววปกครอง การก่อสร้างไม่มี ได้มีแต่การซ่อมแซมเท่านั้น โดยมากมุ่งหลังคากุฏิ พระปลัดแววเป็นพระที่ใจดีต่อลูกศิษย์ และคนทั่ว ๆ ไปการศึกษาได้มอบให้พระผวล น.ธ. โท พระชั้น น.ธ. โท เป็นผู้สอน การสอบสนามบางบ่อ พระปลัดแววมีตำแหน่งเป็นเจ้าคณะ ตำบลคลองด่าน นับได้ว่าตั้งแต่พระครูสุทธิรัตมรณภาพ เจ้าคณะแขวง ก็ย้ายไปอยู่ที่อื่น ต่อมาพระปลัดมรณภาพลงอีก ตำแหน่งเจ้าคณะตำบลก็ได้ย้ายไปอยู่ที่วัดอื่น นับว่าวัดนี้ได้หมดเจ้าคณะอำเภอ เจ้าคณะตำบลกันทีหนึ่ง สมัยพระปลัดแววปกครอง นายชื่น ปากอ่าวเป็นมรรคนายก พระปลัดแวว ได้มรณภาพ เมื่อ พ.ศ. 2477 เหตุการณ์สมัยพระครูชื่น
ธมฺมโชติ เป็นเจ้าอาวาส ต่อมาพระอาจารย์ชื่น
ธมฺมโชติ เป็นคนชาวบ้าน บางเพรียง ตำบลบางเพรียง อำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ
เป็นบุตรนายทรัพย์ นางเต่า เหมสมิติ ท่านได้อุปสมบทเมื่อ พ.ศ. 2456
พระครูกรุณาวิหารี (สาย) วัดราษกระบัง เป็นพระอุปัชฌาย์ พระอาจารย์
บุญ เป็นอนุสาวนาจารย์ อุปสมบทที่วัดบางเพรียง 2. การก่อสร้าง กิจการที่พระครู ธมฺมโชติ ก่อสร้างมีดังนี้
ในเรื่องการก่อสร้างนับได้ว่า
สมัยพระครูชื่น ธมฺมโชติ เป็นเจ้าอาวาสองค์ปัจจุบันนี้ การก่อสร้างไม่หนีกับสมัยท่านพระครูสุทธิรัต
เป็นเจ้าอาวาสเลย และท่านพระครูชื่น กับพระอาจารย์เอี๊ยะ ได้ช่วยหลวงพ่อทองแกะหน้าบันศาลาการเปรียญ
ด้านถนน ที่เป็นรูปนารายณ์ทรงครุฑอยู่นี้ และการก่อสร้างอื่น ๆ
อีกมากมายหลายอย่าง และของที่ใช้ในปัจจุบันนี้ เช่น เสื่อ หมอน
โต๊ะหมู่ เก้าอี้ชุด ตลอดของใช้ทุกชนิดที่มีอยู่ในวัดปัจจุบันนี้
![]() |